Strona główna O programie Aktualności programu Aktualności Polska Tajemnica dziennikarska będzie lepiej chroniona? RPO interweniuje w sprawie bilingów

Od 1 stycznia 2018 r. strona nie jest aktualizowana.

Tematyka wolności słowa została przeniesiona na stronę główną
Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, dostępną na: www.hfhr.pl

Tajemnica dziennikarska będzie lepiej chroniona? RPO interweniuje w sprawie bilingów PDF Drukuj Email
Wtorek, 09 Sierpień 2011 11:24
Rzecznik Praw Obywatelskich Irena Lipowicz, w wystąpieniu z 1 sierpnia, domaga się stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją przepisów upoważniających służby policyjne do pozyskiwania od operatorów danych telekomunikacyjnych dotyczących użytkowników. Obecnie operatorzy zobowiązani są do udostępnienia nie tylko wykazu połączeń, ale także np. informacji o lokalizacji użytkownika (na podstawie logowania się telefonu do poszczególnych stacji transmisyjnych) czy niezrealizowanych połączeniach.

Aż dziewięć służb jest uprawnionych do pozyskiwania bilingów. Oprócz Policji są to Straż Graniczna, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centralne Biuro Antykorupcyjne, Żandarmeria Wojskowa, służby wywiadowcze i kontrwywiadowcze oraz kontrola skarbowa. Gromadzenie przez nie danych telekomunikacyjnych stanowi ingerencję w konstytucyjnie chronioną tajemnicę komunikowania się i wobec tego powinno być obwarowane odpowiednimi gwarancjami. Zdaniem Rzecznika tak nie jest.

Przepisom uprawniającym służby do pozyskiwania bilingów RPO zarzuca przede wszystkim brak precyzji i konkretności. Twierdzi, że odwołując się do ogólnych i generalnych sformułowań, nie mogą one sprostać wymogom określoności prawa, a w konsekwencji dochodzi do sytuacji, w której służby mogą dowolnie, czy wręcz arbitralnie korzystać ze swoich uprawnień. W przekonaniu Rzecznika wspomniane przepisy nie spełniają też warunku proporcjonalności – koniecznego dla zgodnej z prawem ingerencji w swobody obywatelskie. W swoim wniosku zwraca uwagę, że działalność operacyjna służb, w zakresie gromadzenia danych telekomunikacyjnych, nie wymaga uprzedniego wykorzystania innych, mniej dolegliwych dla obywatela środków, oraz znajduje się poza jakąkolwiek kontrolą zewnętrzną.

RPO krytykuje również brak ustawowego wyłączenia możliwości uzyskania bilingów osób, których działalność objęta jest tajemnicą służbową lub zawodową. W szczególny sposób odnosi się to do dziennikarzy. Art. 180 Kodeksu Postępowania Karnego stanowi, że nawet gdy za uchyleniem tajemnicy zawodowej przemawia dobro wymiaru sprawiedliwości, to nie można zobowiązać dziennikarza do ujawnienia źródeł informacji – ich dane objęte są bezwzględnym zakazem dowodowym. W praktyce jednak prokuratorzy i sędziowie ograniczają zakres stosowania tego przepisu do zeznań czy wyjaśnień składanych w toku przesłuchania, i uznają, że praca operacyjna nie jest objęta podobnymi obostrzeniami. Taka wykładnia rodzi poważne niebezpieczeństwo ujawnienia dziennikarskich źródeł informacji właśnie poprzez analizę bilingów. W nich przecież znajduje się wykaz wszystkich połączeń do i z telefonu dziennikarza, także tych, które związane są z jego działalnością zawodową.

Wreszcie Rzecznik zwraca uwagę na brak ustawowego nakazu niszczenia danych uzyskanych od operatorów, niemających jednak znaczenia dla toczącego się postępowania. Dotyczy to sześciu spośród uprawnionych służb.

Czytaj cały wniosek RPO

 
pomorskie zachodniopomorskie warmińsko-mazurskie podlaskie mazowieckie kujawsko-pomorskie lubuskie wielkopolskie łódzkie dolnośląskie opolskie śląskie świętokrzyskie małopolskie podkarpackie lubelskie